De Chelicerata en Myriapoda collectie is verspreid over 3 depots en bestaat uit glaspreparaten, droge en natte collectie. Naar schatting omvat de collectie circa 220.000 exemplaren. Het bevat onder meer Acari (mijten) met circa 112.608 objecten, de Araneae (spinnen) met 87.015, de Myriapoda (duizendpoten en miljoenpoten) met 16.300, de Opiliones / Pedipalpida / Ricinulei / Solifugae met 1.423, en de Pseudoscorpiones / Scorpiones met 3.231 objecten. De mijten worden grotendeels bewaard als glaspreparaat of in vloeistof (alcohol of Koenike voor de watermijten) terwijl de spinnen en andere groepen bijna altijd in alcohol bewaard zijn.
Hoogtepunten
De collecties Chelicerata en Myriapoda van Naturalis zijn van grote wetenschappelijk waarde: het aantal type-exemplaren is zeer hoog (15.550), er wordt binnen en buiten het instituut actief aan collectiemateriaal gewerkt en de collecties bevatten veel waardevol historisch materiaal. De mijtencollectie (meer dan 74.000 glaspreparaten, waaronder de collecties Oudemans en Lukoschus) is één van de grootste en belangrijkste mijtencollecties in de wereld, de collectie Van Helsdingen en de voormalig ZMA-collectie zijn zeer belangrijk Nederlands spinnenmateriaal en de collectie Deeleman-Reinhold behelst onder meer nieuw beschreven soorten grotten- en boomkruinspinnen. Belangrijke recente toevoegingen bestaan uit materiaal dat werd verzameld door Dr. Jeremy Miller uit Vietnam, veelal nieuw voor de wetenschap.
Belangrijkesubcollecties
De collectie glaspreparaten Chelicerata & Myriapoda van het RMNH is zeer omvangrijk en met meer dan 74.000 preparaten één van de grootste en belangrijkste ter wereld, met name vanwege het interessante materiaal van parasitaire soorten, voornamelijk verzameld in Nederland en Zuidoost-Azië. Mijtenspecialist A.C. Oudemans schonk in 1942 zijn collectie, die rijk aan type-exemplaren is, aan het museum. De collectie parasitaire mijten van Lukoschus, die in totaal 850 nieuwe soorten beschreef, maakt ook deel uit van deze eenheid. Er wordt actief geleend uit deze collecties.
Spinnen van Peter van Helsdingen
De collectie van Peter van Helsdingen is volledig gedetermineerd en goed gedocumenteerd in een database, en bevat ongeveer 30.000 objecten. Omdat hij veel Nederlandse soorten bevat, speelt deze collectie een grote rol in de Naturalis-vlaggenschip projecten ARISE en BGE.
Watermijten van Harry Smit
Harry Smit is de wereldexpert op het gebied van watermijten (Hydrachnidia). Hij heeft een indrukwekkend aantal soorten beschreven uit Nederland en uit het Australisch gebied: in totaal 639 nieuwe soorten voor de wetenschap, en 28 genera en subgenera tot 2021. Voor zijn contributie aan de Acarologie heeft hij de James McMurtry Award gewonnen. Deze collectie is dan ook een referentie voor acarologen wereldwijd.
Spinnen van Christa Deeleman-Reinhold
Christa Laetitia Deeleman-Reinhold (1930-2025) was een Nederlandse arachnologe die gespecialiseerd was in de spinnen van Zuidoost-Azië en Zuid-Europa. De collectie van Christa Deeleman-Reinhold bevat naar schatting circa 50.000 objecten. Het is uitstekend gedocumenteerd en gedetermineerd, en bevat vele duizend typen, voornamelijk van soorten grotten- en boomkruinspinnen. Het is de grootste verzameling spinnen uit Zuidoost-Azië en een unieke collectie van uitstekende wetenschappelijke waarde die grote belangstelling geniet op nationaal en internationaal niveau.
Geschiedenisen geografische dekking
De "Leidse" collectie is vooral rijk aan Europees materiaal en vanuit de oude koloniën van Nederland. De "Amsterdamse" collectie is zeer rijk aan Indo-Pacifisch materiaal en in minder mate Europa. Er is echter ook veel diversiteit uit andere gebieden.
De meeste Chelicerata & Myriapoda zijn bijeengebracht als bijvangst van entomologische collecties. De duizend- en miljoenpoten in de Amsterdamse collectie zijn het resultaat van de activiteiten van entomoloog Jeekel eind van de 20ste en begin 21ste eeuw, met veel door hem beschreven soorten. Ook heeft Verhoeff veel typen opgeleverd begin 20ste eeuw. Aan de Arachnida collectie hebben entomologen Van Hasselt, Van Snellen en Vollenhoven gewerkt. Er zijn ook nog historische objecten zoals door Von Siebold verzamelde Japanse spinnen. De collectie heeft recent een grote ontwikkeling gehad dankzij het werk van Naturalis-onderzoekers Jeremy Miller en Peter van Helsdingen. De recente acquisitie van de collectie van Christa Deeleman-Reinhold vormt een zeer belangrijke verrijking.
Wie werken hiermee
De Chelicerata & Myriapoda-collectie van Naturalis is rijk aan soorten, en wordt daarom veel gebruikt voor moleculaire projecten zoals ARISE en BGE. De aanwezigheid van veel typen, de uniciteit van deze verzameling en goede documentatie maakt dat er jaarlijks honderden exemplaren aangevraagd worden om nieuwe taxa te beschrijven. Bij de spinnen en schorpioenen is er momenteel ook belangstelling voor gifklieronderzoek.
Mónica Guimarães Cruz
ARISE: Nederlandse soorten kennen en herkennen
Biodiversity Genomics Europe: BGE
Belangrijkstepublicaties
- Harry Smit - Water mites of the world, with Keys to the Families, Subfamilies, Genera and Subgenera (Acari: Hydrachnidia)
Miller JA, Beentjes KK, Helsdingen PJv, Ijland S (2013) Which specimens from a museum collection will yield DNA barcodes? A time series study of spiders in alcohol. ZooKeys 365: 245-261. doi:10.3897/zookeys.365.5787.
Deeleman-Reinhold CL, Addink W, Miller JA (2024) The genera Chrysilla and Phintelloides revisited with the description of a new species (Araneae, Salticidae) using digital specimen DOIs and nanopublications. Biodiversity Data Journal 12: e129438. doi:10.3897/BDJ.12.e129438.
Een breder overzicht staat in deze lijst.