De meetlat voor natuurinclusief bouwen

10 november 2022
Natuurinclusieve glasvezelbebouwing

Grastegels, een natuurdam en fauna-sensors; aan de hand van een aantal richtlijnen kunnen kleine bouwwerken omgetoverd worden tot een groene oase. Maar hoe? Kennis Natuurlijk! Heeft in opdracht van telecomaanbieder KPN een tabel voor natuurinclusief bouwen ontwikkeld. Nu kan je eenvoudig testen waar je staat op de ladder van natuurinclusiviteit en zie je hoe het nog beter kan.

Hoe natuurinclusief bouw jij?

Test met de tabel hoe natuurinclusief een klein bouwwerk is, maak het concreet met de checklist, en inspireer jezelf en anderen om natuurinclusief te handelen. 

Test de tabel

Gebruik de checklist

Inspireer anderen en deel de poster

Wat is
natuurinclusief?

Duurzaamheid, biodiversiteit en klimaat staan hoog op de prioriteitenlijst van veel organisaties. Maar hoe verwerk je dit concreet in je werkzaamheden en hoe kom je aan de juiste kennis? KennisNatuurlijk! helpt organisaties en bedrijven daarbij. In de samenwerking beantwoorden jonge onderzoekers kennisvragen over natuurinclusief of klimaatbestendig leven, wonen en werken voor opdrachtgevers uit de maatschappij. Met als eerste vraagstuk: wat maakt een bouwwerk natuurinclusief?

Groen,
groener, groenst

De kennisvraag is afkomstig van telecomaanbieder KPN. Zij willen hun infrastructuur zo goed mogelijk inzetten voor biodiversiteit, en hoopt met de beantwoording van de kennisvraag grip te krijgen op natuurinclusief handelen.

Het antwoord komt in een gebruiksvriendelijke tabel, die je helpt te bepalen waar je staat op de ladder van natuur-inclusiviteit. De tabel geeft gericht criteria om te achterhalen of je on the way bent richting natuurinclusief, de drempelwaarde hebt behaald, of al maximaal natuurinclusief bezig bent. Oftewel: maak je grijs groen, groen diverser of verbind je groen? Om de vraag behapbaar en praktijkgericht te maken is gefocust op natuurinclusief bouwen, met glasvezel-wijkcentrales als voorbeeld. “KPN heeft een netwerk door heel Nederland liggen en kan daarom op landelijke schaal de biodiversiteit versterken. Omdat ook onze gebouwen verspreid staan door het land is er niet één generieke aanpak in het kader van de lokale biodiversiteit. Daarom zijn we erg blij met het kader voor natuurinclusief bouwen, zodat we het juiste kunnen doen op de juiste plek”, vertelt Joost Steltenpool, verantwoordelijk voor het glasvezelnetwerk van KPN. Uiteraard is de tabel ook goed toepasbaar op kleine particuliere gebouwen, zoals schuurtjes, een aanbouw of garages, zowel nieuw als reeds bestaand. Maar tot we bij de praktijk komen, eerst de basis: wat is natuurinclusief?

Glasvezelbehuizing drempelwaarde natuurinclusief. Credit: Stijn van 't Veer

Nestkast
en groen dak

Daar kan Fleur van Duin van Naturalis over uitweiden, zij is als jonge onderzoeker betrokken geweest bij de beantwoording van de vraag. “Natuurinclusief bouwen is meer dan een nestkast ophangen of groen dak aanleggen, het is proactief handelen ten bate van biodiversiteit. Je dient daarbij schade aan de natuur te vermijden, en lokale biodiversiteit te bevorderen”, aldus Van Duin.

Op naar de praktijk: wanneer is een klein bouwwerk natuurinclusief? “Bouwen met de natuur kan op verschillende manieren”, legt Van Duin uit. “Allereerst kun je basiskwaliteit creëren en ruimte laten voor natuurlijke ontwikkeling. Bijvoorbeeld door te zorgen dat de bodemkwaliteit in orde is en ruimte te laten voor natuurlijke processen en begroeiing”. Wie het uiterlijk van het bouwwerk ook belangrijk vindt is optie twee een goede keus. Optie twee is het selecteren van doelsoorten, oftewel soorten waarvan het behoud, het herstel, of de terugkeer als een doelstelling van het natuurbehoud wordt gezien, om vervolgens aan diens behoeften te voldoen. Hier kan dus direct ‘aankleding’ aangebracht worden zoals beplanting. “Je kunt voedselaanbod creëren met specifiek gekozen planten, of nestgelegenheid behouden door stengels van dode planten te laten liggen.”

Groene
oase

“De tabel voor natuurinclusief bouwen helpt je te bepalen hoe natuurinclusief een klein bouwwerk precies is. Ook kan het juist dienen als richtlijn voor natuurinclusief bouwen”, legt Van Duin uit. De tabel is een helpende hand, maar hopelijk ook een inspiratiebron om biodiversiteit via nieuwe manieren te bevorderen. “We hadden nooit gedacht dat een glasvezel-wijkcentrale eruit kan zien als een groene oase”, vertelt opdrachtgever Daan Helming van KPN. “We zijn zeer enthousiast en zijn concrete plannen aan het maken om in mei de eerste over-the-top natuurinclusieve glasvezel-centrale in Leiden te plaatsen.”

Over
Kennis Natuurlijk!

Kennis Natuurlijk! is een project van Naturalis, dat in samenwerking met ASN Bank en a.s.r. tot stand is gebracht. ASN Bank en a.s.r. willen samen met Naturalis een belangrijke bijdrage leveren aan de verduurzaming van de maatschappij. Het project richt zich op het gezond, natuurinclusief en klimaatbestendig maken van onze woon-, werk- en leefomgeving. Het onderzoek dat hiervoor nodig is wordt financieel ondersteund door ASN Bank, die hiervoor 2% van de verzekeringspremie beschikbaar stelt. Door deze samenwerking kunnen we gezamenlijk kennisvragen beantwoorden, die anders onbeantwoord blijven.

Meer informatie

  • Zelf aan de slag? Bekijk hier de eindproducten voor natuurinclusief bouwen. De tabel is toepasbaar op bouwwerken van ongeveer 10 tot 15m2 groot.
  • De illustraties zijn gemaakt door Stijn van 't Veer, KPN, Adviseur Circulaire Economie.
  • Ook interesse om samen te werken met Kennis Natuurlijk! ? Neem contact op met projectleider Zina Broeksma via zina.broeksma@naturalis.nl, of lees meer over de samenwerking op www.naturalis.nl/kennisnatuurlijk.