Wat vertellen fossielen jou over evolutie en levenswijze? Bekijk en vergelijk echte fossielen en modellen van kiezen, poten en schedels van vijftig miljoen jaar geleden tot nu. Hoe veranderden paard-, olifant- en mensachtigen door de tijd en waardoor? Reconstrueer zelf de stambomen en verklaar hun evolutie.
Alles wat je moet weten op een rij
- Workshop
- Doelgroep: havo/vwo klas 4, 5, 6
- Duur: 120 minuten
- Aantal leerlingen: minimaal 15, maximaal 36
- Ruimtes: Werkplaats Toen en tentoonstelling Evolutie
- Vanuit school: minimaal één begeleider op 20 leerlingen
- Vanuit Naturalis: twee educatieve begeleiders
- Doelen: Leerlingen zien hoe paard-, olifant- en mensachtigen door tijd zijn geëvolueerd. Ze redeneren over oorzaken van deze veranderingen. Ze ontdekken welke kennis wetenschappers uit fossielen halen en dat er onzekerheid bestaat en voortschrijdend inzicht is in de evolutie van organismen. Leerlingen ontdekken ook dat de mens invloed heeft op de natuur en direct en indirect op de evolutie van soorten.
- Kernwoorden: evolutie, fossielen, geologische tijdschaal, stamboom, wetenschap, kiezen, schedels, botten
Verloop van het programmain het museum
Het programma bestaat uit drie onderdelen, de hieronder gehanteerde tijdsplanning is een indicatie.
0-45 minuten: onderzoeken in Werkplaats Toen
Leerlingen krijgen sets met fossiele kiezen en poten van paard- en olifantachtigen. Ze determineren de kiezen of poten met een determinatietabel, leggen een naamkaartje met ouderdom bij elk fossiel en krijgen een tijdschaal van het Paleoceen tot het heden. Op de tijdschaal is zichtbaar hoe tropische bossen uit het verleden langzaam plaats maakten voor grotere grasvlaktes. Leerlingen leggen de kiezen en botten op grote stamboomposters. Ze zien onder andere hoe kiezen groter en hoogkroniger werden en meer richels kregen. Ook zien ze hoe paardenpoten groter werden en steeds minder tenen kregen. Samen verklaren ze deze veranderingen.
45 - 65 min: in museum
Gedurende 20 minuten bezoeken leerlingen zelfstandig de tentoonstellingszaal Evolutie. Een kaart met suggesties helpt ze de mooiste highlights te vinden en na te denken over de evolutie van het leven in brede zin. Ze ontdekken één van de vroegste fossielen van paardachtigen, hoeveel DNA van de mens overeenkomt met dat van een banaan en denken ze na over welke selectiedrukken (inclusief de invloed van de mens) ervoor zorgen dat dieren uitsterven.
65 - 120 min: in Werkplaats Toen
Terug in de workshopruimte onderzoeken leerlingen de evolutie van de mens. Ze vergelijken schedels van mensachtigen. Daarbij ontdekken ze iets vreemds wat van grote invloed is geweest op de wetenschap begin 20e eeuw. Ze benoemen primitieve en moderne kenmerken en plaatsen de schedels op een stamboom. Wat zien ze gebeuren? Waardoor groeide onze herseninhoud en werden onze jukbogen kleiner? Samen redeneren de leerlingen over onze evolutie.
Boekingsinfobereid je bezoek voor
Informatie over praktische zaken als parkeren, kluisjes en huisregels.
