NCB Naturalis

Van Stier Herman naar klonen

Geplaatst op 28-10-2016 door Astrid Kromhout


Het TV programma Klonen, wens of waanzin? heeft de discussie over ingrijpen in de natuur weer aangewakkerd. Mogen we wel ingrijpen in het DNA van dieren voor ons eigen welzijn? Dat was 25 jaar geleden niet anders toen Stier Herman werd geboren. Hij is een mijlpaal voor de wetenschap en een icoon van de biotechnologie, zij het omstreden.
Het onderzoek aan DNA en genetisch materiaal heeft sinds Herman niet stilgestaan.

Hoe zat het ook alweer?
Al vanaf zijn geboorte in 1990 was stier Herman geen gewone stier. Hij is het resultaat van onderzoek naar de mogelijkheid om dieren genetisch te veranderen zodat ze medicijnen maken in hun melk. In zijn DNA is voor het eerst met succes een menselijk gen ingebouwd. Door dat extra gen zouden zijn dochters het menselijke eiwit lactoferrine in hun melk kunnen maken. Lactoferrine kan worden gebruikt als medicijn tegen ontstekingen. Omdat het toegevoegde gen bij Herman nog niet goed werkte, produceerden zijn dochters maar heel weinig van het gewenste medicijn. Herman was dan ook meer een theoretisch dan een praktisch succes.

Stier Herman is nu niet te zien in het museum. Hij wacht geduldig in de collectie op de opening van het nieuwe museum, eind 2018.

De oudste tomaat
Onderzoekster Barbara Gravendeel legt zich toe op biotechnologisch onderzoek aan museumcollecties, wat deuren opent naar nieuwe toepassingen waar we op allerlei plekken in de maatschappij iets aan hebben. 'Nieuwe technieken bieden ongekende mogelijkheden,' vertelt ze. 'Ik vind het fascinerend om terug in de tijd te kunnen kijken door oud DNA te onderzoeken in objecten uit onze natuurhistorische collectie.' Barbara onderzoekt o.a. het DNA van de oudste tomaat ter wereld in onze herbariumcollectie. Het DNA van de ‘oertomaat’ kan ons vertellen welke genen verantwoordelijk zijn voor eigenschappen als ziekteresistentie, geur en smaak. Die kennis kunnen we inzetten om authentieke tomaten te kweken met een pure smaak die zich goed kunnen verweren tegen schadelijke invloeden van buitenaf.

Belangrijk voor tomatenkwekers. In Nederland mag dit soort genetische modificatie alleen voor wetenschappelijk onderzoek waar vergunningen voor nodig zijn.

Uitsterven of niet?
Het kan nog verder gaan. Het is mogelijk om DNA van ernstig bedreigde soorten te gebruiken om resterende populaties voor uitsterven te behoeden of zelfs weer tot leven te wekken. Dit wordt bijvoorbeeld momenteel gedaan met het uitgestorven oeros. Dit dier is recent uitgestorven maar het landschap waarin het leefde is nog aanwezig en er zijn veel fossielen van, ook in Naturalis, waarin DNA bewaard is gebleven. Momenteel wordt het oeros via traditionele weg teruggefokt, dus door dieren met elkaar te kruisen die qua uiterlijk lijken op afbeeldingen uit de prehistorie gevonden in grotten. Het terugfokken verloopt echter uiterst traag en met kloneren zou dit een stuk sneller gaan.  

 

Geplaatst in Collectie | Getagged