Spring naar inhoud Spring naar navigatie

Belaagd door een slang, amputeren Japanse slakken hun eigen staart

Van naaktslakken was het al bekend, maar ook huisjesslakken kunnen, net als hagedissen, hun “staart” laten vallen als ze worden beetgepakt door een roofdier. Dat schrijft evolutiebioloog Masaki Hoso van Naturalis Biodiversity Center in een publicatie die vandaag verschijnt in Proceedings of the Royal Society B.

Hoso ontdekte dit bij de landslak Satsuma caliginosa, die leeft op eilandjes in het zuiden van Japan. Op sommige eilanden komt ook een slakkenetende slang voor, die het op de dieren gemunt heeft. Eerder ontdekte Hoso dat de slakken zich tegen de slang kunnen beschermen met een dikke bult in de mondopening van het huisje, die het voor de slang moeilijker maakt om de slak uit zijn schelp te trekken. Maar jonge slakken, die die bult nog niet hebben, hebben andere manieren van verdediging nodig.

In experimenten waarin Hoso slakken aan de slang voerde, ontdekte hij dat de prooi vaak wist te ontsnappen aan de greep van de slang door het uiteinde van zijn “staart” op te offeren: de slang heeft dan toch iets te eten en laat de slak zelf gaan, die de aanval overleeft omdat zijn staart na een paar weken weer aangroeit. Maar slakken afkomstig van eilandjes waar de slang niet voorkomt bleken niet in staat tot zulke “autotomie”. Slakken met een weer aangegroeide staart zijn herkenbaar omdat de staart bleker is dan de rest van het lichaam en, zoals verwacht, vond Hoso slakken met zulke littekens veel vaker op eilandjes waar de slang ook voorkomt dan op slangloze eilandjes. “Dat betekent dat autotomie specifiek geëvolueerd is als anti-slangentruc, en niet het gevolg van andere roofdieren,” zegt Hoso.

Het regenereren van de staart blijkt bij jonge slakken ten koste van de groei van het slakkenhuisje te gaan: na autotomie van de staart groeit het huisje langzamer dan bij intacte slakken. Dat slakken die samenleven met hun aartsvijand er toch zo vaak gebruik van maken, bewijst het grote evolutionaire voordeel van zulke “zelfamputatie”.

Noot voor de redactie

Voor meer  informatie kunt u terecht bij Astrid Kromhout, communicatieadviseur, tel. 071 – 56 87 625 of  astrid.kromhout@naturalis.nl

Beeldmateriaal

Foto’s van slakken zijn hieronder in hoge resolutie te downloaden. Algemeen beeldmateriaal is hier rechtenvrij en in hoge resolutie te downloaden