Expeditie: de 'verborgen' mariene fauna van de Raja Ampat eilandengroep
Koraalriffen zitten vol leven, duizenden soorten vormen samen het meest soortenrijke ecosysteem van de zee. Veelkleurige waaierkoralen, harde koralen, sponzen en zeeanemonen bieden een schuilplaats aan gecamoufleerd 'verborgen' leven. Over deze zogenaamde cryptische soorten, door camouflage of geringe afmeting moeilijk te vinden, is nog weinig bekend. Waarschijnlijk worden tijdens deze expeditie nieuwe soorten ontdekt waarvoor nog geen wetenschappelijke naam bestaat. Deze verborgen mariene fauna is dan ook het thema van de expeditie naar de Raja Ampat eilandengroep.
Het internationale onderzoeksteam is van 17 november tot 17 december 2007 in de provincie Papoea, het voormalige Irian Jaya. Gedurende de expeditie zal de biodiversiteit van de koraalriffen van de Raja Ampat eilandengroep (bij het schiereiland Vogelkop, West-Papoea) worden onderzocht. De expeditieleider is dr. Bert W. Hoeksema, hoofd afdeling Zoölogie en Zeeonderzoek bij Naturalis.
 |
| Diploastrea heliopora, foto S.E.T. van der Meij. |
UPDATE
Het onderzoeksteam is inmiddels al weer een tijdje in Nederland. Het onderzoek in Raja Ampat is voorspoedig voorlopen. Op de DuikVaker in Utrecht (9-10 februari) heeft het Zeeteam een fotoselectie (3902 Kilobytes) van Raja Ampat gepresenteerd. In Bionieuws (380 Kilobytes) verscheen een artikel over de containeraankomst in Nederland. De vele monsters die via deze container vanuit Indonesië naar Nederland kwamen, worden op dit moment uitgezocht en gedetermineerd.
Mariene Meren van Raja Ampat - Leontine E. Becking, Lori J.B. Bell, Michael N. Dawson, Laura E. Martin, and Sharon Patris - 16 december 2007
Mariene meren zijn weinig onderzochte, fascinerende ecosystemen. Waarschijnlijk ontstaan tijdens het Holoceen (12000-6000 jaar geleden), hebben deze door land omsloten waterlichamen hun mariene karakter behouden via een netwerk van nauwe ondergrondse verbindingen met de zee. Wij hebben als het ‘mariene-merenteam’ van deze expeditie de eerste wetenschappelijke studie gedaan naar de flora en fauna ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Bijna onzichtbare zeepaardjes - Frank Stokvis - 10 december 2007
Dwergzeepaardjes behoren tot het genus Hippocampus, dit genus telt wereldwijd 33 soorten. Mede door de groeiende populariteit van onderwaterfotografie zijn recentelijk nog een aantal soorten dwergzeepaardjes beschreven. Ze komen onder meer voor op waaierkoralen en hydroieden. Deze gastheersoorten beschikken over netelcellen in hun tentakels die van belang zijn voor de voedselverwerving en de verde...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Platwormen en Zeenaaktslakken - Gerard van der Velde - 10 december 2007
Platwormen en zeenaaktslakken zijn beide kleurige vrij rondkruipende dieren op het rif, in mangroves en zoutwatermeren. Ofschoon ze oppervlakkig op elkaar lijken staan ze evolutionair ver van elkaar af. Platwormen vormen de meest primitief gebouwde tweezijdig symmetrische meercellige dieren. Ze bezitten primitieve ogen, een uitgebreid darmstelsel en een musculaire buis, de pharynx, die in een proo...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Garnalen op bubbelkoralen - Eva van der Veer - 10 december 2007
De hoge soortenrijkdom van Indonesische koraalriffen wordt mede bepaald door de vele symbiotische relaties tussen verschillende soorten riforganismen. Voor mijn onderzoek kijk ik naar de relatie tussen koralen als gastheer en garnalen als symbiont. De koralen uit de familie van de bubbelkoralen (Euphyllidae) hebben vlezige tentakels die dag en nacht uitstaan. Hierdoor kunnen ze bescherming bieden ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Kleurrijke kruipers - Bastian Reijnen - 7 december 2007
Slakken uit de familie Ovulidae worden voornamelijk gevonden op zachte koralen. Deze slakken komen over de hele wereld voor, in zowel gematigde als tropische zeeen. Er is zelfs een soort bekend van de Noordzee: Simnia patula. Deze soort wordt met name gevonden door vissers actief in de bodemvisserij.Het bijzondere van Ovulidae is het vermogen om het uiterlijk van de gastheer, waar ze op leven, t...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Foraminiferen - Willem Renema - 5 december 2007
Foraminiferen zijn eencellige organismen met een kalkskeletje. Ze zijn erg talrijk, en fossieliseren gemakkelijk. Dat is de reden dat ze altijd veel aandacht hebben gekregen door paleontologen. Tijdens deze expeditie kijk ik naar de grootforaminiferen. Dit is een onofficiele groep bestaande uit foraminiferen die op of rond koraalriffen leven, over het algemeen te herkennen door hun relatief grote ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dagelijkse routine van het koraalrifonderzoek - Bert Hoeksema - 1 december 2007
Het duiken voor het veldonderzoek wordt gedurende alle weekdagen uitgevoerd, behalve op zaterdag. Nachtduiken worden juist wel op zaterdag gehouden en kunnen gegevens opleveren over soorten die zich overdag niet laten zien. Na het ontbijt vertrekken we in meerdere boten op weg naar de eerste duikstek van die dag. We maken niet meer dan twee duiken per dag om alle gegevens, foto´s en monsters te ku...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Rifplateau's van Mansuar en Kri - Winardi - 1 december 2007
Tijdens de Expeditie Widya Nusantara (EWiN) van LIPI in samenwerking met Naturalis zijn tussen 19 en 30 november 2007 gegevens verzameld voor het in kaart brengen van de rifconditie van de eilanden Mansuar en Kri Island met hun omgeving. Gebaseerd op de voorlopige resultaten kan worden gesteld dat de rifplateaus van het studiegebied voornamelijk bestaan uit zeegrasvelden, zandvlaktes en koraalrif...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Rumput laut - Stefano Draisma - 27 november 2007
Algen staan aan de basis van de voedselketen, ze gebruiken zonlicht als energiebron. Als je bedenkt dat er tien kilo plant/wier nodig is om een kilo planteneter te maken (en voor en kilo viseter is honderd kilo wier nodig, tenminste als de viseter zich beperkt tot een dieet van planteneters, een visetereter heeft indirect duizend kilo wier nodig om en kilo aan te komen), dan is het eigenlijk verb...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Galkrabben in koraal - Bert Hoeksema en Sancia van der Meij - 27 november 2007
Verscheidene families van steenkoraal (Scleractinia) hebben soorten die besmet kunnen raken met galkrabben. Deze minutieuze krabbetjes van enkele mm in doorsnede zijn zo minuscuul dat ze amper te vinden zijn. Je moet een speciaal zoekbeeld vormen om ze te kunnen vinden, of liever gezegd de holletjes die ze binnen in het koraal bouwen. We proberen uit te vinden of galkrabsoorten specifiek aan een e...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Commensale amfipoden en gastheer-associaties - James D. Thomas - 27 november 2007
Zoals insecten het terrestrisch milieu op aarde domineren, wordt het watermilieu gedomineerd door amfipoden. Ze hebben een belangrijke en cruciale rol in het functioneren en de gezondheid van ecosystemen en komen wereldwijd in alle mariene habitats voor.Amfipoden van de familie Leucothoidae hebben een aantal buitengewone kenmerken, zoals: 1) ze leven in verrassend gevarieerde mariene milieus, 2) h...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dag 8: Chromonephthea - Yosephine Tuti en Leen van Ofwegen - 21 november 2007
De zachte-koralen-fauna van de Raja Ampat eilandengroep lijkt zeer rijk in soorten te zijn. Al op de derde duik werd een exemplaar gevonden dat tot het redelijk zeldzame geslacht Chromonephthea behoort. Dit geslacht van Indo-Pacifische soorten werd twee jaar geleden beschreven door Ofwegen en bevat de soorten die vroeger tot de geslachten Nephthea en Stereonepththya behoorden. Ongeveer 50 soorten ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dag 7: Kleurrijke garnalen - Charles Fransen - 20 november 2007
De koraalriffen herbergen heel veel soorten veelkleurige garnalen. De meeste van deze garnalen behoren tot de subfamilie Pontoniinae. Op het moment zijn van deze subfamilie ongeveer 550 soorten bekend. Daarnaast worden elk jaar nog enkele tientallen nieuwe soorten beschreven. Een interessant gegeven van deze groep is dat ze samenlevingsvormen aangaan met andere evertebraten. Ze kunnen in sponzen, ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dag 6: Op Kri Island! - Sancia van der Meij - 19 november 2007
Gisteren (zondag 18 november) is het expeditieteam aangekomen bij Papua Diving op Kri Island, onze uitvalsbasis voor de komende 4 weken. De reis naar Kri, via Sorong, verliep voorspoedig, ondanks dat 20 onderzoekers en ongeveer 80 stuks bagage via vliegtuigen, auto’s en boten op de plaats van bestemming moest worden gekregen. De eerste foto laat de aankomst per boot op Kri zien. De tweede foto is ...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dag 3 - 5: Wat vooraf ging... - Bert Hoeksema - 18 november 2007
Na het veldwerk in de Duizend Eilanden archipel bij Jakarta (september 2005) werd door dr. Suharsono, de directeur van het onderzoekscentrum voor oceanografie (PPO-LIPI, Jakarta), en mijzelf, hoofd marien onderzoek bij Naturalis (Leiden), aangekondigd dat de volgende expeditie, twee jaar later, naar de Raja Ampat eilanden zou gaan. Deze eilanden zijn gelegen in de provincie West Papoea in Indonesi...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen
Dag 1 - 2: Aankomst in Jakarta - Sancia van der Meij - 15 november 2007
Dinsdag vertrok een deel van de deelnemers aan de expeditie al vroeg vanaf Naturalis, op weg naar de eerste tussenstop voor Raja Ampat: Jakarta. De andere deelnemers voegden zich op Schiphol, Singapore en Jakarta druppelsgewijs toe aan de groep. Bij aankomst in Jakarta was er een paar uur gereserveerd om van het vliegveld naar het hotel te komen, 's middags werden we bij LIPI verwacht voor een war...
lees verderStel een vraag / bekijk eerder gestelde vragen