Tentoonstelling >
Tijdelijke tentoonstellingen >
Gezicht van onze evolutie
Gezicht van onze evolutie
Verdwaalde voorouder?
29 november 2009 t/m 28 februari 2010
Een bijzondere tentoonstelling van de originele schedel van de vroegste mensachtige die ooit buiten Afrika gevonden is. De vondst van deze schedel in Georgië werpt wereldwijd veel vragen op over de evolutie van de mens. Zowel de hoge ouderdom van 1,8 miljoen jaar als de kleine herseninhoud en de vindplaats buiten Afrika passen niet in de gangbare theorieën over de migratie van onze voorouders. Het is de eerste keer dat de schedel uit de kluis van het Nationaal Historisch Museum in Tbilisi, Georgië, wordt gehaald om te worden getoond aan het publiek. Een waardige afsluiter van het Darwinjaar in Naturalis.
Schatkamer van paleontologie
Archeologen zijn in 1936 begonnen met het opgraven van een middeleeuwse vestingstad in Dmanisi, Georgië. In 1983 deden zij een onverwachte vondst. In een oude afvalkuil lagen botten die niet van runderen afkomstig waren, maar van fossiele neushoorns. Dit wees erop dat er een oude fauna aanwezig was. Een jaar later werden ook primitieve werktuigen gevonden, wat de belangstelling wekte van archeologen.
De eerste mensenkaak werd in 1991 ontdekt.
In totaal zijn er nu vijf zeer goed bewaarde schedels van mensachtigen opgegraven. Alle schedels lijken op die van vroege voorouders, met kenmerken van zowel Homo habilis als van Homo erectus. Ze hebben een ouderdom van 1,8 miljoen jaar.
De best bewaarde schedel is bekend geworden als de Schedel van Dmanisi. Hij onderscheidt zich van de anderen doordat hij compleet is: er zit ook een kaakbeen aan. De persoon zou rond de 20 jaar geweest zijn en ongeveer 1.40 meter lang. De schedel behoort tot de fossiele topstukken van de wereld.
Raadsel in evolutie van de mens
De schedel van Dmanisi staat centraal in wetenschappelijke discussies over de oorsprong van de mens. Het feit dat deze voorouder van de Homo erectus al 1,8 miljoen jaar geleden opduikt in een gebied buiten Afrika, is opmerkelijk. Voorheen dachten wetenschappers dat onze voorouders Afrika pas konden verlaten toen ze grotere hersenen hadden ontwikkeld. Maar deze emigranten hebben relatief kleine hersenen, dus de voorspellingen die eerder zijn gedaan, zijn niet langer van toepassing.
Reis van de schedel 27 november
Professor David Lordkipanidze, directeur van het Georgisch Nationaal Museum, is de enige die met het fossiel mag reizen. Hij kwam op 27 november aan op Schiphol en reisde in een beveiligde wagen onder politiebegeleiding naar Naturalis. Daar heeft hij eigenhandig de schedel in de tentoonstelling geplaats.
