Naturalis - Laatste dodo-vondst in 2005

Leiden, 23 december 2005 - Een Nederlands-Mauritiaans onderzoeksteam heeft op vrijdag 28 oktober 2005 voor het eerst een onaangetaste laag botten en botanisch materiaal gevonden, waaronder dodo-resten. Het materiaal is waarschijnlijk 2000 tot 3000 jaar oud. Met deze nieuwe vondst kan voor het eerst wetenschappelijk onderzoek worden gedaan naar en een reconstructie worden gemaakt van de wereld waarin de dodo (Raphus cucullatus) leefde, voordat de westerse mens voet aan land zette op Mauritius en de dodo uitroeide.

Tafel met opgegraven botten. De botten in het gele kader zijn van de dodo. Foto: Pieter Floore.

Het onderzoeksteam bestaat uit de Nederlanders Kenneth F. Rijsdijk (geoloog, TNO), Frans P.M. Bunnik (paleobotanicus, TNO) en Pieter Floore (archeoloog, Hollandia), Alan Grihault (een lokale dodo-expert) en Christian Foo Kune, manager van de suikerrietplantage Mon Trésor et Mon Désert (MTMD), eigenaar van het gebied waar de ontdekking is gedaan. Julian Hume, een Britse paleontoloog, die ook deel uitmaakt van het onderzoeksteam heeft de botten nader gedetermineerd.

De opgravers aan het werk op de vindplaats Mare aux Songes. Foto: Pieter Floore.

Het fossiele materiaal is opgegraven in de Mare aux Songes op Mauritius. Dit is een laaglandmoeras gelegen in het droge zuidoosten van het eiland, op het terrein van MTMD. Er is ongeveer 9 m2 afgegraven en er zijn meer dan 700 botten geborgen, dat komt neer op een dichtheid van ongeveer 7 kg bot per kubieke meter! Alle botten bevinden zich in één laag en doen daarom denken aan een massagraf.

De vindplaats Mare aux Songes ligt ten zuidwesten van de stad Mahébourg op Mauritius.

Er zijn meerdere botten van dodo's ontdekt, waaronder een zeer zeldzaam deel van de snavel waarvan er tot nu toe maar enkele bekend zijn in de wereld. Behalve dodomateriaal zijn ook botten van uitgestorven vogelsoorten, inheemse reuzenschildpadsoorten en een baby reuzenschildpad aangetroffen. Daarnaast is een groot aantal zaden en houtresten gevonden van (deels) uitgestorven bomen en planten.

Onderzoekster Els Jentink heeft zojuist een stuk dodosnavel gvonden. Foto: Kenneth Rijsdijk.

In de Mare aux Songes zijn in de negentiende eeuw eerder dodo-botten gevonden, maar er is nooit enig onderzoek verricht naar de geologie en ecologie van de vindplaats. Dit soort onderzoek is noodzakelijk om het landschap, de fauna en de flora te reconstrueren en te achterhalen of de dieren ten gevolge van een natuurramp massaal aan hun einde zijn gekomen. Daarnaast kan nu worden onderzocht op welke manier een dergelijke massale verzameling botten, zaden en hout in het moeras terecht is gekomen en zo goed bewaard is gebleven. Dankzij geologisch onderzoek is dit massagraf gevonden.

Julian Hume heeft onlangs het eerder gevonden materiaal uit de Mare aux Songes opnieuw onderzocht en vond toen ook dodo-kuikenmateriaal. Bij toekomstig onderzoek op deze vindplaats verwacht het onderzoeksteam meer kuikenresten aan te treffen.

Om de vindplaats nauwkeurig en systematisch te onderzoeken wordt een internationaal team geformeerd. Het is de bedoeling om in juni 2006 opgravingen te verrichten; de resultaten worden vervolgens in de periode tot 2009 uitgewerkt door botanische specialisten uit Mauritius en door wetenschappers van verschillende Europese instituten zoals het Nationaal Natuurhistorisch Museum Naturalis Leiden, Natural History Museum London en TNO Geological Survey of the Netherlands.